Wesak Festival – de feestdag van Gautama Siddharta

Het is vandaag volle maan in het teken van stier en deze dag wordt gevierd als de geboortedag, het moment van ontwaken en de sterfdag van Sakyamuni Boeddha, de oprichter van het boeddhisme zoals we dat vandaag de dag kennen. 2551 jaar geleden werd de boeddha geboren als prins Siddharta Gautama in India. Speciaal voor deze dag wil ik graag dit blog wijden aan het toelichten van de leer van de Boeddha. Het hart van de leer van de boeddha zijn de 4 nobele waarheden;

  1. de nobele waarheid dat er lijden (Dukkha) bestaat
  2. er is een oorzaak voor het lijden
  3. er is een mogelijkheid lijden te beeindigen
  4. het pad dat leidt tot het einde van lijden

De nobele waarheid dat er lijden (Dukkha) bestaat

Over het algemeen wordt er gesproken over lijden, maar beter is het te spreken over het sanskrit woord Dukkha wat een veel bredere filosofische betekenis kent en Boeddha’s kijk op het leven en de wereld vertegenwoordigt. De universele gebeurtenissen als geboorte, ouderdom, ziekte en dood vallen eronder. Maar ook scheiding van onze geliefden en goede omstandigheden of ruzie en ongewenste situaties vallen eronder. De Boeddha vat Dukkha samen in “dat waar we aan vast willen houden”. Waar willen we ons aan vasthouden?

  1. Onze fysieke verschijningsvorm
  2. Wat we voelen
  3. Wat we waarnemen
  4. Wat we denken
  5. Ons bewustzijn

Bovenstaande wordt doorgaans samengevat als de mentale en fysieke processen die in een constante staat van verandering zijn. Wanneer we onze geest trainen zullen we de ware natuur van ons leven ontdekken. Waar houden we aan vast en wat vormt daarmee ons ego: ik, mij, mijn. Wanneer we ons bewust worden van hetgeen ons niet bevredigt, zullen we dientengevolge ook tot de realisatie komen dat deze situatie ongewenst is. Op dat punt zullen we onszelf afvragen wat het doel en de betekenis van het leven is. We zullen op zoek gaan naar de waarheid van ons ware bestaan en kennis willen verkrijgen hoe om te gaan met het lijden. Voor een boeddhist is het doel van het leven om dukkha te beeindigen en vrede en geluk na te streven. Dit is het belang van het begrijpen van de eerste nobele waarheid; dat er lijden is, dat er Dukkha bestaat.

[adsense]

De nobele waarheid dat lijden een oorzaak heeft

De tweede nobele waarheid legt uit dat hunkering de oorzaak van lijden is. Het is niet alleen de hunkering naar sensuele behoeften, gezondheid en macht maar ook het vasthouden aan ideeën, visies, opinies, concepten en geloofsdogma’s. Egocentrisch gedrag, jaloezie en het verkrijgen van bovengenoemde behoeften ten koste van anderen versterken dit lijden. Wanneer we de ware – veranderlijke – natuur van ons zelf niet realiseren zullen we vast blijven houden aan dingen die impermanent, veranderlijk en eindigend zijn. Doordat het niet lukt de verlangens te bevredigen (of slechts voor korte tijd) zal ons gedrag leiden tot ontevredenheid en lijden. Het is dit hunkeren wat een zeer sterke mentale gesteldheid is en ons keer op keer zal laten lijden.

De nobele waarheid dat lijden beeindigt kan worden

Een boeddhist streeft ernaar om een einde te maken aan lijden. Of, binnen de context van reïncarnatie, een einde te maken aan wedergeboorte of Samsara. Wanneer er geen wedergeboorte is, is er dus ook geen mogelijkheid om hunkering te ervaren.

De vierde nobele waarheid; het pad dat leidt tot het opheffen van lijden.

Dit pad wordt het nobele achtvoudige pad genoemd wat helpt om de extremen van zelfbevrediging aan de ene kant en zelfkastijding aan de andere kant te voorkomen. Het achtvoudige pad bestaat uit; juist begrip, juiste gedachten, juiste spraak, juiste actie, juist levensonderhoud, juiste inzet, juiste gedachten en juiste concentratie. Deze acht factoren kunnen worden samengevat in drie stages van training; morele training, mentale training en wijsheid.

Morele training streeft ernaar om verkeerd gedrag te vermijden. Verkeerd gedrag wordt gekleurd door hebzucht, haat of desillusie. Aan de andere kant vraagt deze training je te focussen op gedrag dat voorkomt uit vrijheid, liefdevolle vriendelijkheid en wijsheid. Het doel hiervan is onze geest – onze gedachten – te bevrijden van schuldgevoelens en spijt. Een geest die hiervan vrij is, is kalm en rustig en in staat om zich te concentreren en volledig ‘aanwezig’ te zijn. Dit aanwezig zijn uit zich in bewust gedrag en het niet leven in de ‘waan van de dag’. Het vormt het bed waaruit wijsheid en inzicht kan ontwaken.

Tot slot

De boodschap van Boeddha is vandaag nog even betekenisvol en tijdloos als toen ze zijn opgetekend. Ongeacht onze wetenschappelijke kennis, er is altijd plaats voor de acceptatie en integratie van de leringen van de Boeddha in ons leven. De leringen van de Boeddha staan open voor hen die met een open mind en kritisch durven oordelen voor zichzelf. De lering is universeel en heeft zelfs Albert Einstein doen verklaren dat ”als er ergens een religie is die samengaat met de moderne wetenschap, dit het Boeddhisme is”.

De leer van de Boeddha moedigt haar volgers aan om redelijkheid en de vrijheid van gedachten na te streven en de gelijkheid, waardigheid en het potentieel van de mens te erkennen.

De belangrijkste en meest noodzakelijke oefening die we elk moment van de dag kunnen doen is ademen. Zonder adem zijn we dood. We zijn, zoals onze aandacht voor de ademhaling is. De meer bewust van onze ademhaling, de meer bewust we van ons lichaam en geest zullen zijn. Onze ademhaling is het beste hulpmiddel om te leven in het nu en middels juiste concentratie, ons oog van de innerlijke wijsheid te doen openen. Onwetendheid doet ons lijden, slechts wijsheid kan ons bevrijden uit de wielen van het lijden.

Adem in.. adem uit

Adem in.. adem uit

Adem in.. adem uit en laat los!

Een gedachte over “Wesak Festival – de feestdag van Gautama Siddharta”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *